Dat is de titel van een beroemd boek van de Nobel-prijs winnaar Gabriel García Márquez. Tegelijkertijd vat het enigszins mijn laatste twee weken samen. Hoe dat zo? Laat me bij het begin beginnen.

Het einde van een behoorlijk heftige tijd is in zicht. Nog een paar dagen werken, een enkele dollar uit te geven, wat distributielijsten controleren, en dan ben ik geen coördinator meer van het noodhulp project van CARE. Missie volbracht. In totaal hebben we meer dan 900 van hun huizen beroofde families (pakweg 5500 mensen) voorzien van veilig drinkwater, keuken en wasbenodigdheden, hygiëne kits en ook nog stoelen. ODAs (buurtgroepen) zijn druk in de weer (geweest) om ondergelopen huizen, scholen en ziekenhuisjes droog te pompen met door CARE gedoneerde waterpompen. Oh ja, en er was ook nog iets met liefde en cholera.

Cholera. Dat valt alleszins mee dit jaar. Dat wil zeggen, iedere dag worden in Luanda een paar dozijn gevallen genoteerd. Maar gezien de combinatie van zware regens, het vele vuilnis, gebrekkige gezondheidszorg en de slechte hygiënische omstandigheden had het ook veel erger gekund. Maar dat wil niet zeggen dat het niet nog steeds een groot risico is. Niet voor niets was CARE’s noodhulprespons vooral op water en hygiëne gericht. Daarnaast had ik de ODAs gevraagd een projectvoorstel te schrijven om een anti-cholera voorlichtingscampagne te voeren in de kampen.

Een paar weken geleden kreeg ik een document in handen gedrukt met de titel “Gezondheid Voor Allen”, met binnenin mooie doelen, verwachte resultaten, een actieplan, een budget, en zelfs een “logical framework”. Dat is iets wat ieder projectvoorstel moet hebben, anders kan het natuurlijk niet ondersteund worden. Na wat discussie, bijschaven, en een training voor de activisten verzorgd door het ministerie van gezondheidszorg kon het project van start gaan. Links zie je wat foto-indrukken. Het project wordt zondag afgesloten door een anti-cholera festijn met (educatief) theater, muziek (mijn blinde vriend Secorro treedt op!) en dans.

Liefde. Dat is uitstekend dit jaar. Met Jojanneke erbij is Angola nóg veel leuker. Maar eigenlijk wil ik het over iets anders hebben. Sinds het begin van de ramp werken zo tussen de 10 en 20 leden van de ODAs dag en nacht in het kamp. Vrijwillig. Geweldig. Ik vertrouw die jongens (en meisjes) volledig, maar toch is het altijd verstandig beducht te zijn voor het risico van ongepaste intimiteiten, corruptie tot en met seksuele uitbuiting. Je hebt immers een situatie waarbij een groep kwetsbaren voor veel zaken afhankelijk zijn van anderen. En dat plaatst die anderen automatisch in een machtpositie. En helaas kunnen niet alle mensen daarmee omgaan. Om die reden hebben de meeste organisaties die met kwetsbare groepen (zoals ontheemden en vluchtelingen) werken een gedragscode voor hun medewerkers. Ook CARE.

Ik wilde het hier graag met de ODAs over hebben. Aanvankelijk geneerde ik me een beetje. Als ik hiermee aan kom zetten, klinkt dat dan alsof ik ze niet vertrouw? Maar ze reageerden enthousiast en zeiden dat ze behoefte hadden aan duidelijkheid wat nu precies goed is en wat niet. Vervolgens heb ik op basis van CARE’s gedragscode een training georganiseerd, met als hoogtepunt de Grote Gedragscode-Quiz. Ik beschreef ze een aantal situaties waarbij zij telkens individueel moesten kiezen of het gedrag wel of niet geoorloofd was. Voorbeeld: een van de begunstigden is mooi en leuk. En hij/zij toont interesse in je. Binnen mum van tijd heb je een afspraakje geregeld en het duurt niet lang voordat je het bed met hem/haar deelt. Geoorloofd of niet?

Lachen natuurlijk, het gaat immers over sex. Maar echt hartstochtelijk werd het tijdens het nakijken. Ik las de situaties opnieuw voor en nu moest iedereen publiekelijk kenbaar maken wat men had geantwoord. En vervolgens discussiëren. Voor sommigen werd de combinatie van (praten over) seks en het competitieve element van een quiz te veel en gingen helemaal los. Rustigere geesten zochten naar een compromis: “Hoe weten we nu of je met dat mooie leuke meisje naar bed mag? Meeste stemmen gelden? Democratie?” Nee hoor. Niet nodig. Er was immers een alwetende moraalridder in de zaal met de waarheid in pacht.