Onlangs schreef ik over Nathan die de vliegtuig-crash in Mbanza Congo overleefde. Op http://natedownthere.blogspot.com/ kun je het in zijn eigen woorden lezen, met zijn eigen foto´s erbij. Erg indrukwekkend.

Waar je in Nederland de HEMA hebt, heb je in Angola de straat. In Angola heb je ook winkels hoor, heus, maar omdat de straten zo vol zijn met auto's duurt het langer dan leuk is om bij een winkel te komen. Gelukkig heeft de straat hier besloten ook een winkel te worden. Een slimme zet! Want door zo vol te zijn, trekt hij de meeste klanten. Mijn stelregel is: als ik iets nodig heb, geef ik de straat maximaal een week om het voor me te vinden. Hij faalt nooit, werkelijk alles kun je er vinden. Perzische tapijten, een verrijdbare barbecue, je garderobe voor het strand tot gala, voetballen, telefoonhoesjes, bureaustoelen, schoolboeken, koepeltentjes, het zijn zo maar een paar voorbeelden van artikelen die me vandaag op straat zijn aangeboden. Ja, de file is het walhalla van de shoppingcentra.

Een nadeel? Het kan er wel warm zijn, in de felle zon tussen het andere winkelende publiek. Gelukkig speelt de straat hier als een volleerde marketeer op in: hij biedt ook verfrissende versnaperingen aan. Water, cola, en natuurlijk vooral bier. Vandaag stond ik in de rij achter een candongeiro, een van de busjes vol met menselijke sardientjes. De straat bood hem een cola aan. Hoofdgeschud. Biertje dan, buschauffeur? Een hand die uit een raam reikt, het flesje aanpakt, naar zijn mond brengt, de dop eraf bijt, en zijn weg vervolgt.

Even later zie ik twee auto’s voor me die in een gevecht zijn. Hard optrekken, remmen, optrekken, piepende remmen, etc. Eerst denk ik dat ze ruzie hebben. Maar als ik gedwongen word ze in te halen, omdat ze nu in een “surplace” verwikkeld zijn, zie ik dat ze juist de grootste lol hebben samen: beide bestuurders een biertje, harde muziek, druk gebarend en lachend. Naast winkelen bied de straat nog heel ander vertier, hij is ook uitgaanscentrum.

Ik deelde deze belevenissen zojuist met Muti, die me vervolgens vertelde over een reportage op TV. De Angolese versie van 2vandaag waren met camera en microfoon naar een busstation gegaan. Terwijl de busjes en chauffeurs op passagiers aan het wachten waren, werden ze met het volgende dilemma geconfronteerd: Wat doe je… als je aan het rijden bent, wilt schakelen, maar net een biertje in je hand hebt? De oplossingen waren talrijk! “Ik klem hem tussen mijn benen, schakel, en pak mijn biertje weer.” “Geen probleem! Ik heb een speciale blik-houdertje in mijn bus geïnstalleerd.” “Ik vraag de bijrijder hem even vast te houden, al neemt hij dan vaak zelf ook vaak een slok.” “Ik heb zulke grote handen dat ik kan schakelen met een biertje in mijn hand, kijk maar!” Pas aan het eind van de reportage was er één slimmerik die wist: “maar meneer de televisieman, als je rijdt mag je toch helemaal niet drinken?”

 

Een paar maanden geleden werd in Portugal een Angolees beboet voor het rijden met een rijbewijs van zijn eigen land. Dit gebeurt wel vaker, het examen voor het behalen van het Angolese rijbewijs voldoet niet aan de Europese eisen. Het verschil maakte dat de ongelukkige dit keer Pedro Mantorras heette, de spits van het nationale voetbalelftal. De regering was plotsklaps daadkrachtig. Verhoogde ze de kwaliteitseisen van haar rijbewijs om wel aan EU –normen te voldoen? Nee, de minister van transport besloot dat iedereen die met een Portugees rijbewijs in Angola rondrijdt moest worden opgepakt. Een uitspraak die een goudmijn voor verkeerspolitie werd. Maar de strategie had succes, de Portugezen kozen eieren voor hun geld en sloten een bilateraal verdrag met Angola dat de rijbewijzen wederzijds erkent.

Donderdag 28 juni 2007 was niet de meest glorieuze dag uit de geschiedenis van de Angolese luchtvaart. Spreek gerust van een zwarte bladzijde. Die ochtend gaf de Europese Commissie een persconferentie, waarop het haar zwarte lijst van luchtvaartmaatschappijen bekend maakte die “de veiligheid van passagiers in gevaar brengt.” Maatschappijen op deze lijst mogen vliegen noch landen op EU-grondgebied. Één van de beschimpten is TAAG, de semi-geprivatiseerde nationale luchtvaartmaatschappij van Angola. Semi-geprivatiseerd betekent dat TAAG voor de ene helft in handen is van de regering, en voor de andere helft in handen van dochters, zonen en andere familieleden van dezelfde president, ministers en generaals. TAAG is zeer rijk (vorige maand schafte het nog 5 spiksplinternieuwe boeings aan), gesubsidieerd als het is met miljoenen aan oliedollars. Dan moet je wel schandalig slechte procedures voor onderhoud en veiligheid hebben om op die zwarte lijst te komen.

Op hetzelfde moment dat de Europese Commissie haar verdict uitsprak, stapte Nathan samen met 72 andere passagiers in een TAAG boeing naar Mbanza Congo. Nathan is een engelse jongen die voor een organisatie werkt die zich inzet voor de bestrijding  van malaria. Hij is heel gelukkig dat hij me het volgende kon navertellen:

“Toen we Mbanza Congo naderde zwiepte het vliegtuig van links naar rechts en weer terug. We verloren razendsnel hoogte, scheerden vlak over de grond, met veel te veel snelheid. Maar omdat de landing daar altijd erg ruw is maakte ik me nog niet echt zorgen. Maar toen knalden we op de landingsbaan, het landingsgestel brak, en het toestel schoof op haar buik over de landingsbaan. Ik verborg mijn hoofd in mijn armen, en vanaf dat moment weet ik even niets meer. Toen ik mijn ogen opendeed zag ik dat de voorkant van het vliegtuig verdwenen was. Het bleek dat we na de landingsbaan een huis raakten, en daarna een boom die het vliegtuig in tweeën deed splitsen. Vervolgens spoedde ik me naar de nooduitgang boven de rechtervleugel. Ik sprong van de vleugel op de grond. Ik keek om me heen en tot mijn verbazing stond ik recht voor mijn eigen huis. Mijn bewaker zwaaide naar me.” 6 mensen konden dit verhaal niet navertellen.

Terug naar de zwarte lijstkwestie. Wat was de reactie van de Angolese regering? Ik kan me voorstellen dat ze niet blij waren met het nieuws. Het krenkt je nationale trots, en bovendien kost het jou en je familie veel geld. Een bezwaarschrift indienen? Het neerstorten van de TAAG boeing is dan niet echt een behulpzaam argument. Het enige wat je te doen staat is je zaken op orde brengen zodat je van de zwarte lijst afkan en je passagiers veilig zijn. Toch? Dat was in ieder geval mijn eerste gedachte. Maar na ruim 1,5 jaar Angola zou ik haar machthebbers en hun arrogantie beter moeten kennen. De eerdergenoemde minister van transport: “Het plaatsen van TAAG op de zwarte lijst door de EU is een sinistere daad. We hebben daarom besloten dat vliegtuigen uit EU landen niet meer in Angola mogen vliegen en landen.” Zal deze truc opnieuw werken?